طرفین
قراردادبیمه:
طرفین قرارداد بیمه عبارتند
از:
1- بیمهگذار که خریدار بیمهاست
2- بیمهگر که فروشنده بیمه است
، یعنی همانشرکت بیمه
به زبان ساده
، بیمه چهفایدههایی دارد ؟
بیمه، افزون بر رفع تشویش خاطر،
دلهره ونگرانی ازحوادث زیانبار احتمالی آینده ، دارای
خصلتتعاون و كمكبه همنوع است.
آیا بیمهگذار
میتواند اموال خود را همزمان براییک خطر به نفع خود نزد چند
شرکت بیمه به قیمتروز بیمه کند ؟
خیر. بیمه نباید موجب سود و
منفعت بیمهگذار شود. البتهبیمهمشترک نزد چند شرکت بیمه،
بهطوری که مجموعارزشبیمه شده نزد همه شرکتها از ارزش
واقعی تجاوز نکندمجازاست. این اصل مخصوص بیمههای اموال
ومسؤولیتاست و در بیمههای اشخاص میتوان چندبیمهنامه
باسرمایههای دلخواه ، خریداری کرد و ازمزایایآنها بهرهمندشد.
چه کسی
میتواند خریدار بیمه باشد ؟
کسانی که مالک یااستفاده کننده
از اموال منقول و غیرمنقولباشند یا قانون مسؤولیت خسارت
وارده به اشخاص ثالث را برعهده داشته باشند، دارای نفع
بیمهپذیر هستند ومیتوانند آن را بیمهکنند.
تناوب خطرها
به چه مفهوم است؟
خطر بیمهپذیر باید احتمالی و اتفاقی
و درجه احتمال آن بین صفر و یک باشد. تناوب خطر به مفهوم آن است که
خطر با شدت و ضعف مختلف در گذشته اتفاق افتاده و احتمال وقوع آن در
آینده نیز وجود دارد. بیمهگر با استفاده از تجربه خسارتی گذشته
میتواند بر اساس احتمالات، خطر را ارزیابی و حق بیمه را محاسبه
کند. احتمالی بودن خطر مربوط به بیمهگذار است. بیمهگر با تکیه بر
حساب احتمالات، نه تنها میتواند تعداد خسارتها بلکه میزان
خسارتی را که در یک دوره باید بپردازد برآورده کند. تنها چیزی که
برای بیمهگر قابل پیشبینی نیست این است که اگر از میان جامعه
بیمهگذاران قرار است به ۵۰ مورد خسارت پرداخت شود، مشخص نیست که
این ۵۰ مورد چه کسانی هستند.
مفهوم اصل
پراکنده بودن خطرهای بیمه شده چیست؟
بیمهگر از نظر توان و قدرت مالی،
محدودیت دارد لذا مبلغ معینی میتواند خسارت بپردازد و بههمین
دلیل است که از ریسکهائی که قبول میکند بخشی را متناسب با توان
مالی به حساب شرکت خود نگه میدارد و بقیه را از طریق تأمین پوشش
اتکائی نزد بیمهگران اتکائی داخلی یا خارجی بیمه اتکائی میکند که
به آن ̎توزیع جهانی ریسک̎ میگویند. حال اگر حادثهای رخ دهد (برای
مثال، حوادث فاجعهآمیز که تعداد زیادی از موارد بیمه شده خسارت
میبیند) بیمهگر باید خسارتهای متعددی پرداخت کند. بههمین دلیل،
بیمهگر میزان سهم نگهداری خود را بر اسا تجمع یا تراکم خطر کنترل
میکند. یعنی، اگر خطر بیمه شده تحقق پیدا کرد و تعداد زیادی از
بیمهگذاران یک طبقه ریسک دچار خسارت شدند بیمهگر تا چه حد توان
پرداخت خسارت دارد. بیمهگر با تکیه بر اصل کنترل تجمع ریسک، سعی
میکند که ریسکهای بیمه شده در سطح جغرافیائی وسیعی پراکنده باشند
تا بتواند از جمعآوری حق بیمه از نقاط جغرافیائی وسیع، خسارت
وارده در یک منطقه جغرافیائی محدود را بپردازد. ضربالمثلی در این
مورد هست که میگوید: ̎بیمهگر همه تخممرغهایش را در یک سبد قرار
نمیدهد تا چنانچه سبد افتاد همه تخممرغها نشکند̎. در این
ضربالمثل خطرهای بیمهشده به تخممرغ تشبیه شدهاند. برای مثال،
اگر بیمهگر کالاهای بیمه شده در یک کشتی را بیمه کرده است، یک
تجمع خطر است. میزان پذیرش ریسک و ظرفیت نگهداری بیمهگر در این
کشتی باید به اندازهای باشد که قدرت و توان مالی شرکت بیمه اجازه
میدهد. هنگامی که کالاهای بیمه شده یا حتی خود کشتی نزد بیمهگر
واحد بیمه شده و متجاوز از ظرفیت پذیرش بیمهگر است باید فوراً
قسمت اتکائی شرکت بیمه برای مازاد بر ظرفیت نگهداری، پوشش اتکائی
لازم را تهیه کند. به همین علت، شرکتهای بیمه برای هر کشتی که
کالای بیمه شده در آن دارند، برای کنترل تجمع خطر، کارت کشتی تهیه
میکنند.
بیمه گر
بيمهگر شخصي است حقوقي كه در مقابل
دريافت حقبيمه از بيمهگذار تعهد جبران خسارت و يا پرداخت وجه
معيني را در صورت وقوع حادثه به عهده ميگيرد. در ماده 31 قانون
تاسيس بيمه مركزي ايران و بيمهگري چنين آمده: عمليات بيمه در
ايران به وسيله شركتهاي سهامي عام ايراني كه كليه سهام آنها با
نام بوده و با رعايت قانون و طبق قانون تجارت به ثبت رسيده باشند
انجام خواهد گرفت.
گروههای
چهارگانه ریسک کدامند و کدام گروهها از نظر بیمهگر برای بیمه شدن
مطلوبند؟
گروههای چهارگانه ریسک عبارتند از:
الفـ ریسکهای خالص یا ایستا که ممکن است نتیجه زیان یا
عدم زیان داشته باشند، مانند داشتن اتومبیل در مقابل خطرهائی که
برای دارنده آن ممکن است داشته باشد.
بـ ریسکهای سوداگرانه که ممکن است نتیجه زیان، عدم زیان
و سود داشته باشند، نظیر فعالیتهای تجاری یعنی خرید به نیت فروش
با قیمت بالاتر
پـ ریسکهای خاص که در صورت تحقق، آثار زیانبار آنها
دامنگیر گروه کوچکی میشود؛ برای مثال، افراد یک خانواده که با
اتومبیل خود مسافرت میکنند و در راه تصادف میکنند یا اعضاء تیم
کوهنوردی که مسیر را گم میکنند و در طوفان و سرما گرفتار میشوند
و صدمه میبینند.
تـ ریسکهای عام که در صورت وقوع، تعداد زیادی از مردم
دچار خسارت جانی و مالی میشوند، مانند سیل، طوفان و زلزله
از میان این چهارگروه ، ریسکهای خالص و خاص بیمهپذیرند و مطلوب
بیمهگران. زیرا که بیمهگر، هم قادر به ارزیابی عوامل مؤثر در
ریسک و تعیین حق بیمه است و هم، خسارت وارده در حدی است که بیمهگر
با مدیریت مالی مناسب توان پرداخت آنها را دارد. از دو گروه
باقیمانده، ریسکهای سوداگرانه بههیچوجه بیمهپذیر نیست، زیرا
که عوامل مؤثر در ریسکهای سواگرانه بهقدری زیاد است که بیمهگر
نمیتواند همه این عوامل را شناسائی کند، در نتیجه نمیتواند حق
بیمه را تعیین کند. گروه ریسکهای عام از نظر فنی، بیمهپذیرند،
زیرا که با تواتر و شدت متغیر، در گذشته اتفاق افتاده و احتمال
وقوع آنها در آینده نیز وجود دارد. از آنجا که دامنه خسارتها در
صورت تحقق ریسک عام بسیار وسیع و توان مالی بیمهگر نیز برای
پرداخت خسارت، محدود است، مطلوبیت چندانی برای بیمهگر ندارد.
افزودن بر این، تأمین پوشش بیمه اتکائی برای ریسکهای عام نیز به
سادگی امکانپذیر نیست و حق بیمه سنگینی هم نیاز دارد. با این همه،
بیمهگر تحت شرایطی خاص، برای بیمهگذاران متقاضی در مقابل دریافت
حق بیمه مناسب آنها را بیمه میکند.
وظایف بیمهگذار
چیست ؟
وظایف بیمهگذار عبارت است از :
1-دادناطلاعات دقیقدر پیشنهاد
بیمه تا بیمهگر بتواند حق بیمه صحیح
را تعیینکند
2-پرداخت به موقع حق بیمه
3- حفاظت از موردبیمه درحد متعارف
بدون توجه به وجودبیمه
4-اعلامتشدید خطر (اگر مورد بیمه
براثر عملبیمهگذار یا عملشخص ثالث تشدید شود مراتب باید
بهاطلاع بیمهگر برسدو با صدور الحاقیه تأیید شود)
5-اعلام بهنگام وقوعحادثهای که
منجر به خسارت مورد تعهد بیمهگر است.
مدیریت ریسک
چیست؟ و مدیر ریسک وظایف خود را چگونه انجام میدهد؟
مدیریت ریسک مفهومی جز پیشگیری و
کاهش خطر نیست. وظیفه مدیر ریسک در رسیدن به هدفهای مؤسسه، مکمکل
وظایف اصلی مدیریت است تا آن موسسه بتواند با ظرفیت و توانائیهای
کامل فعالیت کند. به مفهوم دیگر، مدیریت ریسک هماهنگی و فعالیت امر
تولید را در زمینه پتانسیل ریسکهائی که سازمان با آن روبهرو است
مورد توجه قرار میدهد. مدیر ریسک وظایف خود را در چهار مرحله به
شرح زیر انجام میدهد:
الفـ شناسائی ریسک
بـ ارزیابی ریسک
پـ کنترل ریسک
تـ تأمین منبع مالی برای برخورد با ریسک
سه خطر استثنا در بیمه اموال
استثناها خطرهائی هستند که خسارت ناشی از آنها جزو
تعهد بیمهگر نیست. در اغلب بیمههای اموال، سهخطر استثنا شده است:
1- خطر جنگ
2- خطر انرژی هستهای و مواد رادیواکتیو
3- خطر برخورد امواج صوتی هواپیماهائی که با سرعتی
فراتر از صوت پرواز میکنند
|
